Björg Árnadóttir - minning

Unglingsárin líða fljótt. Þetta er tímabil mótunar fyrir það sem koma skal. Leiðir geta skilið en strengur vináttunnar er til staðar og býr í okkur um ókomin ár.  Í dag kvöddum við Björgu Árnadóttur, móður vinar míns Sverris Gauks og Helgu systur hans. Ég var heimagangur hjá Björgu og Ármanni Lárussyni eiginmanni hennar á unglingsárunum.

 Þetta voru góð ár og uppbyggileg. Nærvera og umhyggja fyrir okkur unga fólkinu var einlæg og mildileg. Það var oft glatt á hjalla á Digranesveginum hjá þeim hjónum. Þau voru um margt ólík. Björg var fíngerð kona, glaðlynd og  skemmtileg. Ármann stór og kröftugur, glímukonungur Íslands í 13 ár var hægari í fasi. Það var þó aldrei langt í glettnina.

 Þau hjón voru meðal frumbyggja í Kópavogi, þeirra sem byggðu upp þetta samfélag. Björg var verkstjóri um árabil í frystihúsi Barðans í Kópavogsdal. Þar kynntumst við mörg fiskvinnslustörfum undir hennar verkstjórn og það var ekki slegið slöku við. Verkstjórinn sá til þess að enginn tími fór til spillis og að gæðin væru fyrsta flokks. Ármann var líka mikill verkmaður. Það var sérstakt fréttaefni þegar hann og Davíð á Arnbjarnarlæk byggðu hitaveitulagnir inn í borgina á þessum árum, þvílík voru afköstin og dugnaðurinn.

Björg og Ármann voru bakhjarlar Kefas, óháðs kristins safnaðar í Kópavogi. Söfnuðurinn á glæsilegt guðshús í efri byggðum Kópavogs með fallegu útsýni yfir Elliðavatn og hæðir Heiðmerkur. Það hallar á engan þó að frá því sé sagt að Ármann hafi byggt þetta guðshús fyrir eiginkonu sína eins og presturinn gat um í minningarræðu sinni. Blessuð sé minning Bjargar.

Líffræði/hagfræðingur

Ég man þegar ég var sendur úr MR niður á tjörn að skoða vistskerfi hennar. Það var fróðlegt og skemmtilegt. Hugtakið "ecosystem" var nýtt og var að vinna sér sess. Ég man líka samtal við prófessor í líffræði upp til fjalla þegar ég trúði honum fyrir áhuga mínum á líffræði. Svarinu gleymi ég ekki: Sveinn þú hefur unnið að einu mikilvægasta líffræðiverkefni síðustu áratuga, fiskveiðistjórnun. Þú hefur verið einskonar líffræði/hagfræðingur! Það er helst við aðstæður eins og þessar í björtu lygnu veðri að við sjáum skýrar - samhengi hlutanna.  Þá man ég ráðstefnuna fyrir tveimur árum þegar ég stóð frammi fyrir 230 ungum Japönum í Tokyo sem vildu fræðast um stjórnkerfi fiskveiða á Íslandi. Ég minnist þess ekki að margir þeir sem gapa hæst um umhverfismál í dag hafi haft eða komið að því að verja þetta verkefni. Þeirra verkefni er sýnilegra stærra og mikilvægara, bjarga skal öllum heiminum með góðu eða illu. Þeir minna mig stundum á gömlu byltingarsinnana sem döguðu uppi á áttunda áratug síðustu aldar.

Af Sigrúnu Jónsdóttur og Vestmönnum

Við fórum á sýningu Sigrúnar Jónsdóttur heitinnar https://kirkjan.is/frettir/frett/2021/08/27/Kirkjulistakonu-minnst/  á höklum í Seltjarnarneskirkju í dag. Afar fróðleg sýning á höklum hennar og ýmsum öðrum listmunum. Áttum þar líka fróðlegt spjall um írska munka sem bjuggu á Íslandi fyrir landnám norrænna manna. Vestmannaeyjar komu upp í umræðunni og sagan af þrælum Hjörleifs sem þangað flúðu. Getur verið að þar hafi verið írskt klaustur sem norrænir menn hafi eytt við komuna til landsins. Allavega er þar í 173 metra hæð kross af keltneskri gerð hogginn í klett. Á Seltjarnarnesi má sjá hringlaga minjar sem gætu verið írskar. Þá komu til tals hellarnir á Suðurlandi sem taldir eru frá Írum. Við rifjuðum upp gamalt samtal við Vilhjálm Eyjólfsson frá Hnausum í Meðallandi . Hann var þess fullviss að hér hafi verið Írar fyrir landnám. Að vísu hafði ég einn fyrirvara um veru Íra hér á landi, sem fræðimaður hafði bent á, að aðeins norrænir víkingar hefðu búið yfir þekkingu og siglingatækni til að sigla á opnu hafi. Viðmælendur mínir blésu á þennan fyrirvara og fullyrtu að Írar hefðu haft þessa þekkingu líka. Hvað haldið þið?

Af Afgönum

 Afganistan, Talibanar, villimenn, dópsalar og hyski? Nú er svo komið að þeir eru búnir að leggja að velli USA og NATO ríkin eins og Sovétríkin sálugu fyrir 30 árum. Það tók þá um 20 ár. Hvað segir það okkur? Það er ekki hægt að kúga þjóðir til hlíðni með aðstoð leppa. Hélt að heimsbyggðin hefði lært það 1975 í Víetnam! Nei, módelið varð að reyna aftur til að tjékka á því hvort það gengi örugglega ekki. Trump samþykkti að sleppa 5.000 vígamönnum Talibana, sem auðvitað tóku strax til vopna. Við lærðum snemma í sögubókum það ráð breska heimsveldisins fyrr á tímum að farsælast væri að sniðganga þetta fjallasvæði. Þarna væru snarbrjálaðir menn og valmúa bændur til framleiðslu á heróíni. Þeir virðast hafa ákveðna skoðun á jafnrétti kynjanna og menntun kvenna. Það sé eina leiðin í þeim efnum að kúga þær. Er það ásættanlegt 2021?

Stofnþjóð Sþ

 Við Íslendingar fengum að vera ein af stofnþjóðum Sameinuðu þjóðanna þó að við hefðum ekki lýst stríði á hendur Þjóðverjum. Þór Whitehead bendir á þessa staðreynd í umfjöllun um komu Churchill til Íslands fyrir 80 árum. Þetta er þörf ábending nú í ljósi umræðu um okkur sem NATO þjóð. Við fengum inngöngu í þann klúbb af því að þessi eyja var okkar. Það var ekki vegna þess að við værum stríðandi afl. Það er gott að hafa það í huga þegar rætt er um ábyrgð okkar við brotthvarf NATO frá Afganistan. Við höfum ekki farið með hervaldi þar, þótt einhverjir fáir einstaklingar hafi fengið skrifstofustörf gegnum NATO. Við höfum engar skyldur við Afgana umfram aðrar þjóðir í þessu tilliti. Það er mikilvægt að skerpa á friðelsku okkar með jöfnu millibili. Það er illa gert að vera stilla Katrínu forsætisráðherra upp og lýsa yfir einhverri ábyrgð í þessu máli, sjálfum hernámsandstæðingnum. Kommon!

Ytri - Rauðamelskirkja

Gerðuberg og Ytri-Rauðamelskirkja. Maður þarf að keyra að Gerðubergi til þess að njóta þess. Þessi Stuðlabergshæð er afar sérstök. Sjón er sögu ríkari. Ég horfði til austurs og sá þessa litlu kirkju í kvos framan við háa vikurskál. Sá ekki ástæðu til þess að skoða hana nánar enda í tímaþröng. Viku síðar kom ég aftur á staðinn. Ég hafði aðeins rýmri tíma og ákvað að nota tækifærið og keyra að kirkjunni. Sá engin vegskilti eða nafnskilti til að átta mig á heiti hennar. Ég hugsaði með sjálfum mér: Það skal vera einhver ástæða fyrir því að ég er dreginn að þessari kirkju. Það tók mig nokkura leit að finna út úr því hvaða kirkja þetta væri eftir heimkomu. Rauðamelskirkja heitir hún. Næst var að finna einhverjar upplýsingar um kirkjuna. Í Mbl 16.9.1986 fann ég frásögn af 100 ára afmæli hennar. Hún var vígð 1886 af sr. Eiríki Kúld prófasti. Fyrsti sóknarpresturinn var sr. Árni Þórarinsson afi sr. Árna Pálssonar sóknarprests í Kópavogi sem þjónaði þarna líka um tíma. Svo kom nokkuð athyglisvert. Þarna þjónaði söngfélagi minn í Söngfélagi Skaftfellinga, sr. Einar Guðni Jónsson sóknarprestur um 10 ára tímabil. Hann vígðist til Söðulholts en kirkjan tilheyrði því sóknarkalli. Hann var síðar þjónandi prestur í Árnesi á Ströndum og á Kálfafellsstað í Austur - Skaftafellssýslu, þar sem faðir hans hafði þjónað áður. Í nýlegri minningargrein um sr. Einar í BB á Ísafirði segir um tengsl hans við Rauðamelskirkju: " Sjálfur lék hann oft á harmóníum Rauðamelskirkju þegar hann hafði þar guðsþjónustur um hönd og enginn var organistinn... Sr. Einar var drengur góður, þægilegur í viðkynningu og greiðvikinn. Um margt skemmtilega sérlundaður og sál sveitamannsins var sterkari í honum en borgarbarnsins. Í honum var að finna næma listræna taug sem kom einkar vel fram í tónlistargáfu hans. Hann var skrafhreifinn og glaður í viðkynningu, hafði sig lítt á oddi í fjölmenni en naut sín í litlum hópum, yfirlætislaus maður og spakmenni. Mildur í svörum og orðgætinn. Sr. Einar var fróður um gamla tíð og lét hversdagslegan eril nútímans ekki hreyfa svo mjög við sér. Hann var afar trygglyndur öllum sóknarbörnum sínum sem mátu hann enda mjög mikils." Ógleymanlegar eru stundirnar með kórfélögum þegar sr. Einar spilaði á píanóið eða harmóníkuna sína á góðum stundum. Hann var mjög góður píanisti og hrein unun að heyra hann taka jazz sessionir við ýmis tækifæri. Hann spurði mig oft um föður minn og móðir eftir að þau voru sest í helgan stein af umhyggju. Blessuð sé minning þessa mæta manns.

Þegar ESB skilar ekki árangri

Þetta mál hefur vakið mikla athygli í sænskum fjölmiðlum undanfarna daga. Fyrirsögn leiðarans er: Bestu þakkir USA fyrir að þið hreinsið til. Undirfyrirsögnin segir: Þegar ESB kerfið skilar ekki árangri gegn spillingu er vel þegið að USA starfi sem heimslögregla í Evrópu. Fjallað er um hvernig FBI hefur beitt sér gegn glæpagengjum í Evrópu með skilvirkum hætti. Sérstaklega eru bófar frá Búlgaríu fyrirferðarmiklir og kræfir. Regluverk ESB hefur verið illa skilvirkt og fjárframlög til þessa málaflokks, drjúgar summur, lent í vösum sjálfra krimmana. Þeir komi sér fyrir í hæstu stöðum eins og í t.d. Búlgaríu. Svíar hafa af því áhyggjur að þeir geti orðið að framselja Svía til landa ESB, þar sem spyllingin er mikil. Til landa sem geta ekki tryggt réttaröryggi fólks eins og í Búlgaríu. Rúsínan í pulsu endanum er að fyrir nokkrum dögum voru handteknir 150 manns í Svíþjóð sem tilheyra ýmsum glæpagengjum og yfir 1000 manns víðsvegar um Evrópu fyrir tilstuðlan bandarísku alríkislögreglunnar FBI. Það var létt yfir lögreglunni í Svíþjóð þegar hún gat tilkynnt þessa niðurstöðu. Hvar ætlum við að draga mörkin í okkar samfélagi? Er ásættanlegt að glæpagengi hreiðri um sig vegna samninga sem stjórnvöld hafa gert um frjálsar ferðir þessa liðs. Ég segi NEI! Hvað segið þið sem bjóðið ykkur fram til að stjórna landinu. Er þögnin besti mótleikurinn?