Utan til náms

         17. júní 1975 í heimsókn til Oslo ákváðum við Sirrý að hefja nám erlendis þá um haustið. Við vorum að íhuga að flytja til Noregs, en eftir heimkomu varð niðurstaðan sú að við flyttum til Gautaborgar. Engan þekktum við þar, en fengum nafn Sigríðar Hannesdóttur, sem bjó þar, skólasystur Björns, stjúpa Sirrýjar. Hún veitti okkur ómetanlega aðstoð þegar við vorum að koma okkur fyrir og skrá okkur í háskólann.  Það sem réði  m.a. valinu á Gautaborg var að þar var kennd félagsráðgjöf og hagfræði við háskólann

        Á leiðinni út í flugvél Flugfélags Íslands í byrjun september þetta ár var einnig Sigurður tengdafaðir minn á leið í viðskiptaferð til Noregs að skoða fiskiskip. Með honum í för var útvegsmaður frá Stöðvarfirði, Guðmundur Björnsson, sem ég heyrði síðar að gárungarnir hafði kallað gælunafninu Lilla. Það var ekkert lítið við þennan mann. Guðundur var mjög gildur, en vart meðalmaður á hæð. Þegar hann settist í sætið varð að losa um annan armin af sætinu, svo að hann gæti sest.

        Ég gleymi aldrei orðaskiptum þessa ágæta manns og flugfreyjunnar þegar hún reyndi að spenna utan um hann framlengda sætisólina: ”Svona vina, þetta er alger óþarfi hjá þér að reyna þetta, þú getur verið viss um að ég fer ekkert!” Það reyndust orð að sönnu. Hann sat fastskorðaður í sæti sínu alla leiðina, haggaðist ekki. Leiðir okkar lágu ekki aftur saman eftir þessa flugferð. Ég man ekki hvað við ræddum á leiðinni, en í minningunni fór vel á með okkur. Man þó að mér þótti mikið til þessa manns koma, sem var að fara til útlanda að kaupa togara. Hann var fyrsti starfandi útvegsmaðurinn, sem ég kynntist. Seinna átti fyrir mér að liggja að vera í þjónustu íslenskra útvegsmanna í rúma þrjá áratugi. Enginn veit sína ævi o.s.f.

Íslendingar þurfa að aðlaga sig alþjóðlegum aðstæðum

 

Ég kom að þessu verkefni sbr mynd fyrir bráðum 40 árum. Þetta var tilraun til þess að horfa út fyrir landsteinanna á nýja markaði. Við fengum hingað fyrirlesara frá Svíþjóð, skólabróðir minn Claes Rosenberg. Hann er sérfræðingur í markaðsetningu. Maður lærði töluvert um útfluning í tengslum við þetta verkefni. Áþreifanlegt var að það voru ekki mörg fyrirtæki í landinu sem hægt var að hvetja til útrásar. Nokkur þó, sem tilbúin voru í slaginn. Markaðsmál hafa alltaf heillað mig, þó að ekki kæmi ég að þeim með beinum hætti síðar.

Árni Gunnarsson er í núna guðfræðingur, Claes vinur minn er enn að markaðssetja sænskar vörur með góðum árangri. Ég er leiðsögumaður ferðamanna og og … Við erum m.ö.o. enn allir leiðbeinendur. Allt frá lífsins leitargöngu í að leiðbeina ferðamönnum um þjóðvegi landsins. Áhugavert væri að fá Claes aftur til að fjalla um þessi mál, fara yfir stöðuna. Stjórnunarfélag Íslands, fræðsluvettvangur atvinnulífsins er nú því miður stekkur. Búið að koma þessu öllu fyrir í klóm hins opinbera. Er ekki Útflutningsráð eða Íslandsstofa eins og það heitir núna enn á framfæri ríkisins? 

Með hjartað heima.....

Sænskir fjölmiðlar fjalla um Ingvar Kamprad stofnanda IKEA, nú þegar hann er látinn. Þessi frumkvöðull og athafnamaður hefur verið mér oft hugstæður. Fyrsta heimsóknin í IKEA verslun var árið 1975. Við vorum blankir námsmenn í Gautaborg og tókum okkur ferð með strætó inn í Kållered, sem er smábær suður af Gautaborg. Þarna opnaðist fyrir okkur ævintýraheimur IKEA í fyrsta skipti á dimmu vetrarsíðdegi. Uppröðuð húsgögn á skaplegu verði, ýmislegt annað til heimilis, veitingastofa og leikrými fyrir barnið. Minnist þess að við keyptum í þessari heimsókn straubretti sem kostaði 10 krónur sænskar á sérstöku afsláttarverði. Það voru ánægðir og saddir kúnnar, sem fóru með barnakerru og straubretti í strætó heim eftir góðan dag í IKEA. Gaman að segja frá því að straubrettið er enn í fullri notkun og sparað margan skildinginn í straukostnað á t.d. skirtum. Síðan hafa verið reglulegar heimsóknir í þessar verslanir undanfarna áratugi, bæði til að borða og kaupa til heimilis. Ingvar Kamprad var trúr viðskiptavinum sínum. Hann vissi að óánægðir kúnnar koma ekki aftur. Sænsk ráðdeildarsemi var honum í blóð borin og hann sá til þess að alþýðuheimili (folkhemmet, fallegt orð) gætu keypt húsgögn á viðráðanlegu verði. "Með hjartað heima opnaðist fyrir alþjóðleg viðskipti," segir í blaðinu. Það eru orð að sönnu með yfir 400 verslanir í heiminum. Blessuð sé minning hans.

Aðgát skal höfð í nærveru sálar.

Sumarið 1979 vann ég í afleysingum við heimilshjálp í Mölndal. Eitt af verkefnum mínum var að snúa manni kvölds og morgna í rúminu. Hann var lamaður og hafði fengið slæm legusár. Hann var rúmlega 60 ára gamall þegar eitthvað óskilgreint varð þess valdandi að hann lamaðist allur fyrirvaralaust heima fyrir framan sjónvarpið. Hann átti hauk í horni sem var eiginkona hans sem var vakin og sofin yfir velferð mannsins. Í ljósi þess að ég var að hætta hafði hún rætt við félagsþjónustuna um hvaða þjónustu hún fengi í framhaldi. Eitthvað varð henni sundurorða við fulltrúann sem klykkti út með að það væri erfitt að útvega þeim aðstoð vegna þess að hún væri svo erfið. Svo sagði fulltrúinn að meira að segja Sveinn vildi ekki vera lengur hjá þeim. Auðvitað hringdi konan strax í mig á eftir og spurði beint hvort þetta væri satt. Þið getið rétt ímyndað ykkur hvað mér þótti þetta miður því við vorum í ágætis tengslum. Hvers vegna fulltrúinn bar mig fyrir þessu er mér enn í dag hulin ráðgáta og þótti þetta ekki fagmannlegt hvorki þá né nú. Því rifja ég þetta upp til minna okkur á hvað maður getur fyrirvaralaust orðið með öllu ósjálfbjarga í þessu lífi og upp á aðra kominn með astoð.Jafnframt að aðgát skal höfð í nærveru sálar.

Ungverskur flóttamaður

Heilinn er furðulegt fyrirbæri. Í dag og í gær hefur hugurinn dvalið við minningu um ungverskan flóttamann sem ég vann með fyrir nær 40 árum eitt sumar í Gautaborg.Við unnum við það að hlaða í járnbrautarvagna timburvörum, gluggum og hurðum. Ég var með varan á mér gagnvart honum í fyrstu áður en ég kynntist honum. Líklegast vegna þess að hinir karlarnir í Timber traiding höfðu horn í síðu hans og höfðu varað mig við honum. Hann reyndist við nánari kynni hinn viðkunnarlegasti maður og ég lærði margt af honum þetta sumar. Ástæðan fyrir því að sænsku karlarnir voru að hnýta í hann grunaði mig að hafi verið vegna þess að hann var ekki eins og þeir, slarkarar með margbrotið líf að baki. Í spjalli okkar í hleðslustarfinu uppfræddi hann mig um að maður getur átt gott og viðburðarríkt líf, jafnvel þótt maður vinni einhæf störf. Þá var hann að vísa til margra sænsku karlanna sem unnu þarna og lifðu margir slarksömu lífi. Hann var alltaf snyrtilegur og átti sér fjölmörg áhugamál sem hann trúði mér fyrir: brugg, garðrækt, ferðalög og skak á litlum báti. Hann uppfræddi mig um að bruggáhuginn snéri ekki að því að brugga til þess að drekka. Markmiðið var að ná eins tæru víni og mögulegt er. Gegnsætt kristaltært og bragðgott vín væri það sem væri lokatakmarkið. Ég veit ekkert af hverju ég er að deila þessu með ykkur en á næsta ári eru 60 ár frá uppreisninni í Ungverjalandi. Líf okkar helgast oft af aðstæðum sem við fáum engu ráðið um. Við verðum að fóta okkur við breytilegar aðstæður og gera það besta úr stöðunni hverju sinni.