Var það Rumsfeld sem lokaði eða?

 Var að hlusta á viðtal við, Ólaf Ragnar Grímssonar í þættinum Víglínan sem sýndur var á Stöð 2 þann 25. október sl. Hann var þar til að segja frá nýrri bók sinni, Sögur fyrir Kára. Hann sagði frá ýmsum sögum á ferli sínum. Ein af þessum sögum var af fundi Ólafs og bandarísks þingmanns, sem er skíðavinur Dorrit og var formaður hermálanefndar þingsins. Þingmaðurinn sagði Ólafi frá því að aldrei hefði íslenskur ráðamaður haft samband vegna varnarmála landanna við þingið eða hermálanefndina. Hann lagði áherslu á það að hvorki Halldór né Davíð hefðu ræktað þessi samskipti þjóðanna. Þetta kemur leikmanni sem hefur gluggað í ævisögu Donalds Romsfeld fyrrum varnarmálaráðherra spánskt fyrir sjónir og sérstasklega sérstökum þætti hans varðandi brotthvarf herstöðvarinnar. Í ævisögu hans er því lýst hvernig hann náði fram þeirri málamiðlun í ágreiningi við utanríkisráðuneyti USA að herstöðinni á Íslandi yrði lokað. Hann vildi loka mun fleiri herstöðum en niðurstaðan var þessi. Að mati hans skipti Ísland ekki lengur máli hernaðarlega og því væri í lagi að loka stöðinni. Rumsfeld hældi sér af þessum árangri vegna þess að það sparaði bandarískum skattgreiðendum 246 milljónir dala á ári. Þá var það að mati Rumsfeld óþarft að haldið yrði úti þyrlusveit á Íslandi til þess að bjarga íslenskum sjómönnum úr sjávarháska. Íslendingar gætu bara gert það sjálfir. Nú virðist hafa orðið áherslubreyting í USA og þeir horfa aftur til vaxandi mikilvægis okkar til þess að fylgjast með skipaferðum Rússa á N - Atlantshafi. Ég spyr nú bara hvort þessi þingmaður hafi ekki lesið ævisögu varnarmálaráðherrans og hvernig eftirfylgni í þeirri nefnd er með slíkum breytingum sem brottför hersins var.

Tíminn líður hratt.

Höfði í Reykjavík. Mikið líður tíminn hratt. Það eru tuttugu ár frá því að leiðtogafundurinn var haldinn í Höfða! Það var vor í lofti þetta ár og þetta var gott ár. Það var uppsveifla í sjávarútveginum og almenn bjartsýni í þjóðfélaginu. Við vorum á Snæfellsnesi helgina sem fundurinn var haldinn. Ég fór á fund í Útvegsmannafélagi Snæfellness og Sirrý var með strákana á Skjaldatröð á Hellnum á meðan. Veðrið var hundleiðinlegt, hífandi rok og rigning. Ronald Regan og Michael Gorbatsjov voru í aðalhlutverki. Raisa var mætt en Nancy lét ekki sjá sig. Okkar menn voru líka í sviðsljósinu. Steingrímur forsætisráðherra í alþjóðapressunni og Davíð Oddsson borgarstjóri. Hann fór með gestabókina og lét þá kvitta í hana. Það var nú það eina sem kvittað var undir á þessum fundi. Fræg er myndin af Regan með Vigdísi í göngutúr á Bessastöðum. Þótt ekki væri skrifað undir friðarsamkomulag á þessum fundi var ljóst að stórtíðindi í heimsmálum voru í uppsiglingu. Endalok kaldastríðsins, afvopnun, friður, von fyrir mannkynið. Nýir tímar voru í sigti og endalok kommúnismans. Ég man að ég geymdi dagblöðin frá þessum fundi í mörg ár. Gæti jafnvel átt þau enn. Manni þótti þetta svo merkilegur viðburður. Það fer vel á því að herstöðinni á Miðnesheiði var lokað á tuttugu ára afmæli fundarins. Það hefði verið óhætt að gera það fyrir 15 árum síðan. Nú skiptir það engu að velta sér upp úr því. Minningarnar leita á hugan þegar maður horfir til baka þessi tuttugu ár. Þetta eru jú bestu árin og lungað úr starfstímanum. Spurningar eins og hvernig höfum við notað tímann og hvernig hefur okkur farnast leita á hugann. Ég ætla ekki að fara að velta mér upp úr því, en í stuttu máli sagt hafa þetta verið stórkostleg ár í heildina. Spennandi tímar með óþrjótandi verkefnum og tækifærum. Það er ekki hægt að biðja um meira. Kveðja.

Hvað er tímamótaviðburður?

Er það tímamótaviðburður að herinn er á förum? Einhvertíma hefði það þótt það, en satt best að segja finnst mér þetta engin meiriháttar tímamót. Það hlaut að koma að þessu. Vægi þessarar varðstöðvar hlaut að hverfa eftir lok kaldastríðsins. Jafnvel stórveldi hafa ekki efni á því að halda úti varðstöð um ókomna framtíð án skilgreindra verkefna. Þetta hefur rask í för með sér aðallega fyrir þá sem hafa haft lífsviðurværi sitt af vinnu í herstöðinni og ekki skal gert lítið úr því. Efnahagsleg áhrif herstöðvarinnar voru mikil hér áður fyrr þótt þau hafi minnkað mikið síðari ár. Lengi vel var gjaldeyrisöflunin vegna herstöðvarinnar um 10% af gjaldeyristekjum þjóðarinnar á hverju ári. Aðstaðan á vellinum er mikilvæg fyrir millilandaflugið og án hersíns hefði uppbyggingin verið hægari og mun minni. Þeir hafa byggt upp flugbrautirnar og viðhaldið þeim og drjúgan skylding lögðu þeir í byggingu flugstöðvarinnar. Það fé sem þeir hafa greitt vegna dvalar sinnar hér nemur vafalaust hundruðum milljarða í gegnum tíðina. Við höfum svo notið lendingargjaldanna af vellinum öll árin. Á tímum kaldastríðsins hefðum við vafalaust getað fengið þá til þess að leggja töluvert meira að mörkum en um það var engin samstaða. Hvalfjarðarvegur, Suðurlandsvegur, steyptir flugvellir fyrir norðan og austan. Allt voru þetta framkvæmdir sem maður heyrði talað um en ekkert varð af. Lítið er rætt núna um hin menningarlegu áhrif sem varnarliðið hafði hér á landi. Þau eru vafalaust mikil og hafa hjálpað okkur til þess að ná takti við nútímann og við það sem gerist best á Vesturlöndum. Við sem höfðum Kanasjónvarpið og útvarpið eigum frábærar minningar frá þessum árum. Við fengum innsýn inn í margbreytilega ameríska og vestræna menningu, - tónlist, afþreyingarþætti, kvikmyndir m.m. á sjötta, sjöunda og áttunda áratugnum. Svo voru það einhverjir menningarvitar sem tóku sig til, sjálfskipaðir og létu loka þessum "glugga" að umheiminum að sögn til varnar íslenskri menningu! Ég get ekki annað en brosað að þessum endurminningum. Ég er með í dag um 50 erlendar stöðvar í sjónvarpinu mínu og Kolli vinur minn með um 150 erlendar stöðvar! Við erum sko ekki verri Íslendingar fyrir það. Raunar kann ég núna að meta allt íslenskt mun betur en áður. Einmitt vegna samanburðar við menningu annarra landa. Svona sjálfskipaðir menningarvitar poppa jafnan upp með jöfnu millibili. Þeir þykjast hafa höndlað einhvern stórasannleika, sem felst aðallega í því að skerða lífsgæði okkar hinna, sem viljum nýta þá skynsömu kosti sem eru í hverri stöðu. Nú sér þetta lið skrattan í þeirri uppbyggingu sem á sér stað á Austfjörðum. Það má ekki nýta hvalinn okkur til matar eða tekna vegna umhverfissjónarmiða sem fá ekki staðist. Það lifa ekki margir af því að skrifa bækur um "Draumalandið" ef engin uppbygging á sér stað og engir kostir landsins eru nýttir fyrir alþýðu manna. Ef allt er drepið í dróma, þá verður að endanum aðeins verkefni fyrir einn mann til þess að skrifa bók um Draugalandið og óvíst hvort einhver sé í stakk búinn til þess að greiða honum verkið. Vonandi verður það aldrei. Kveðja.

Tíðindi af Suðurnesjum.

Þá er stundin runnin upp. Herinn á Miðnesheiði er að kveðja okkur eftir sex áratuga viðveru. Maður hefur nú alltaf verið stuðningsmaður þess að hér væri her og við værum í Nato. Heimsmyndin breyttist með hruni Sovétríkjanna og kommúnismans í Austur - Evrópu. Það var engin ógn þaðan lengur og það var við því að búast að herinn færi. Þessi herstöð er búin að kosta bandaríska skattgreiðendur gríðarlega fjármuni. Þeir hljóta líka að þurfa að nota þessi hernaðartæki þar sem meiri þörf er á þeim. Það verður nú mest eftirsjáin af þyrlusveitinni. Hún veitti mikilvæga og þakkarverða þjónustu. Þau eru mörg afrekin sem þyrlusveitin á að baki við erfiðar aðstæður og vandséð hvernig það skarð verður fyllt í næstu framtíð. Eftirminnileg er fyrsta heimsókn mín á Keflavíkurflugvöll á sjöunda áratugnum. Ég var í hópi 25 söluhæstu þeirra barna er seldu Vikuna og verðlaunin voru þessi heimsókn. Þetta var mjög eftirminnileg ferð. Við fengum að prófa að setjast í sæti flugmanns í orustuþotu, heimsóttum sjónvarpsstöðina, keiluspilasal og fengum að borða svakalega góðan mat í einhverju mötuneyti. Maður hefur verið svona tíu til 11 ára gamall. Manni þótti það svo skrítið að hermaðurinn sem fylgdi okkur um stöðina talaði reiprennandi íslensku. Síðar átti maður eftir að koma þarna nokkrum sinnum aftur en of langt mál að segja frá því. Hef þetta ekki lengra að sinni. Kveðja.