Gengið á Lómagnúp

Á Lómagnúpi með Vatnajökul í bakgrunni.

Ég gékk á Lómagnúp þann 4. júlí sl með félögum úr gönghópnum Skálmurum, sem er gönguhópur tengdur Skaftfellingafélaginu í Reykjavík. Lómagnúpur er 688 hátt standberg sem gnæfir yfir suður úr Birninum vestan Núpsvatna á Skeiðarársandi. Vestan við fjallið er bærinn og kirkjustaðurinn Núpsstaður. Þar bjó hinn kunni vatna- og leiðsögumaður Hannes Jónsson. Af honum eru til margar frásagnir og sögur en hann lést árið 1968. Gönguleiðin í þessari ferð á Lómagnúp var þessi: Gengið upp Hvirfildal að austan, upp að vörðunni, þvert yfir og gengið svo inn Núpinn. Gengið nánast inn að næsta fjalli sem er Björninn, þar vestur og yfir Núpsstaðaheiði. Farið niður rétt vestan við bæinn Núpsstað. Allt í allt tók þessi ganga rúma 10 tíma og vegaleiðin var um 20 km. Veður til göngu var gott en þegar leið á kvöldið kom skýjahula yfir svæðið og undir lokin fór að rigna. Fjallasýn og útsýni yfir sandana til beggja átta er ógleymanleg. Þannig segir í kvæðinu Áföngum eftir Jón Helgason:

Vötnin byltast að Brunasandi,

bólgnar þar kvikan gljúp;

landið ber sér á breiðum herðum

bjartan og svalan hjúp;

jötunninn stendur með járnstaf í hendi

jafnan við Lómagnúp, 

kallar hann mig, kallar hann þig...

kuldaleg rödd og djúp.

Það voru þreyttir og ánægðir göngugarpar sem klöngruðust niður bratta hlíðina í ferðalok hjá Núpsstað. Enn einum stóráfanga var náð og ástæða til þess að fagna að allt gékk stóráfalla laust. Kveðja.

Fyrsta sinn austur fyrir Jökulsá á Breiðamerkursandi

Við brúarvígsluna 1974 Ég fór á myndakvöld hjá Skaftfellingafélaginu fyrr í vetur. Við það tækifæri rifjaðist upp fyrir mér fyrsta skiptið sem ég fór austur á firði þ.e austur í Lón, lengra var ekki farið í það skiptið. Þetta var í ættarferð með Loftsalasystrum og afkomendum þeirra laugardaginn 13. og sunnudaginn 14. júlí 1974. Loftsalasystur voru móðuramma og ömmusystur Sirrýjar en þær voru tólf og áttu þrjá bræður. Síðari daginn var hringvegurinn opnaður með brúarvígslu á Skeiðarársandi. Ferðin gékk vel í alla staði. Mig minnir að gist hafi verið í tjöldum á Klaustri á laugardeginum. Staldrað var stutt við á Höfn í Hornafirði og eitthvað var stoppað á sandinum enda má sjá hátíðartjaldið í baksýn. Lítið man ég þó eftir hátíðarhöldum nema að Magnús Torfi Ólafsson samgönguráðherra var að halda ræðu. Minnisstæðast úr þessari ferð er hinsvegar þegar Anna Guðbrandsdóttir Kruger sem búsett var í USA og hafði búið þar í áratugi stóð upp og fór með allan Gunnarshólma utanbókar í Fljótshlíðinni á leiðinni til baka til Reykjavíkur. Svona flutning getur sá einn sem dvalið hefur langdvölum erlendis og saknað fósturjarðarinnar - það er ekki hægt að leika svona trega í flutningi ljóðs. Það er ég sannfærður um og trúi því að enginn hafi gleymt þessari stund sem á hlýddi.

Sveitin milli sanda

Í vikunni fór ég á myndakvöld hjá Skaftfellingafélaginu í Reykjavík og horfði á sjónvarpsmyndir sem teknar voru árið 1967 í Öræfasveit. Magnús Bjarnfreðsson var þulur í myndunum og tók viðtal við ýmsa fyrirmenn sveitarinnar. Ég man þegar þær voru upphaflega sýndar í sjónvarpinu. Sérstaklega man ég eftir beltadrekanum honum Dreka og svaðilför ferðafélaga úr Ferðafélagi Kópavogs yfir óbrúðar jökulár. Myndirnar eru svarthvítar þannig þær ná ekki að lýsa stórfenglegri náttúru svæðisins. Rödd Magnúsar gefur frásögninni mikilfenglegan blæ sem fangar athygli áhorfandans. Viðtöl hans við menn um málefni sveitarinnar og áhrif þess á sveitinna að einangrun verði afnumin með bættum vegasamgöngum eru eftirminnileg. Meira að segja slíkar breytingar töldu menn geta haft neikvæð áhrif og þá aðallega varðandi umgengni. Eftirminnilegast er viðtal hans við Hannes Jónsson póst á Núpstað um svaðilför hans uppi á Skeiðarárjökli í miðju jökulhlaupi.

Skaftafell Við keyrðum austur í Skaftafell á Laugardeginum. Þar voru aðeins nokkrir erlendir túristar á ferð.