Nordklang 2019 Helsinborg

Undanfarna daga, 26. til 29. júlí höfum við í Söngfélagi Skaftfellinga verið á sönghátíð, sem haldin er í Helsingborg og kallast Nordklang 2019.  Engin orð ná að lýsa þeim hughrifum sem maður upplifir á atburði sem þessum. Það eitt að sitja með 1000 manns að morgni og syngja tvö lög saman áður en vinnuhópar byrja að starfa er einstök upplifun. Allir glaðir, allir gera sitt besta og sungið út, þannig að krafturinn smýgur inn í sálina og fyllir hana gleði. Við í Söngfélagi Skaftfellinga vorum í sama vinnuhópnum Folkmusik, sem Jóhanna Thür frá Hagakirkju í Gautaborg stjórnaði af einstakri lipurð og fagmennsku. Söngfélagið kom fram í Knutpunkten á Járnbrautastöðinni í Helsingborg og söng þar nokkur íslensk lög. Alls staðar bros og þakklæti. Hátíðinni lauk í gær með söngveislu þar sem hver vinnuhópur söng eitt eða tvö lög eftir atvikum, sem hóparnir höfðu verið að æfa í vinnuhópum. Þetta var ógleymanleg stund. Þið sem viljið upplifa svona viðburð getið skellt ykkur í kór. Hátíðin verður haldin næst á Íslandi 29. júní 2022.

Til Grænlands að nýju

Átti nokkra góða daga á Grænlandi í síðustu viku. Tilefnið var þátttaka í vestnorrænni ráðstefnu, sem bar yfirskriftina fiskveiðistjórnun, gagnkvæmur ávinningur fyrir atvinnulíf og samfélag. Þátttakendur voru frá Færeyjum, Grænlandi og Íslandi. Þó að aðstæður séu um margt ólíkar í löndunum var gott að heyra af þeirri umræðu, sem fram fer í hverju landi um þennan málaflokk. Við Íslendingarnir stóðum fyrir þema sem nefndist fiskveiðistjórnun, byggðapólitík og samfélagsleg ábyrgð fyrirtækja. Farið var yfir þann mikla árangur sem náðst hefur í því að ná tökum á skynsamlegri og sjálfbærri nýtingu fiskimiðanna. Þar liggur að stórum hluta hin samfélagslega ábyrgð fyrirtækjanna þ.e. að vinna að sjálfbærri nýtingu, ásamt fjölþættri ábyrgð á mörgum sviðum gagnvart starfsfólki og samfélagi. Við erum ekki einir um það að ná góðum árangri á þessu sviði, þótt augljóslega höfum við um margt verið brautryðjendur. Danskur prófessor hélt erindi um hversu langt Danir eru komnir í að bæta samkeppnishæfi sjávarútvegsins og hversu hratt nauðsynleg hagræðing hefur gengið fyrir sig þar í landi. Umræða um veiðigjöld var fyrirferðamikil. Færeysk stjórnvöld eru í umdeildri tilraunarstarfsemi með uppboð á veiðiheimildum, sem ekki sér enn fyrir endann á. Það var sannarlega gaman að koma til Grænlands að nýju, en síðast kom ég þangað fyrir 30 árum. Maður nýtur frábærrar náttúru og gestristni heimamanna og endurnýjar gamlan kunningskap við kollega og kynnist nýju áhugaverðu fólki. Ég ætla að gera orð grænlensks gestgjafa okkar að mínum lokaorðum um þessa ferð, þar sem við sátum í "besta" bátnum í skoðunarferð um Ísfjörðinn eftir ráðstefnuna.(Það var boðið upp á bjór í þessum eina bát.) Hann sagði: "Drengir, við bjóðum ykkur allt það besta í dag, sem landið skartar, í eins góðu veðri og hugsast getur. Pabbi minn sagði, að maður ætti að njóta dagsins, því að enginn veit hvað morgundagurinn hefur í för með sér, skál."

Úr grjótinu til Grænlands

Við skulum bara kalla hann Hans. Hann var grænlenskur sjómaður sem hingað var kominn fyir kvart öld eða svo til þess að kynna sér loðnuveiðar ásamt sex öðrum sjómönnum, sem sendir voru með flugvél frá Nuuk. Þeir áttu að verða 14 en seinni vélin komst ekki í loftið í tíma, þannig að þeir urðu sjö. Það gékk á ýmsu við að koma þessum sjómönnum um borð í loðnuskipin meðan grænlenski leigukvótinn var veiddur. Það er of langt mál að segja frá því.

Hans komst um borð í tvo báta og kynntist loðnuveiðum úr stýrishúsinu. Hann tók ekki beinan þátt í veiðunum, en stytti skipstjórnarmönnum stundir á meðan veiðiferðinni stóð. Sagðist hann vera sonur grænlensks útgerðarmanns sem ætlaði að fjárfesta í loðnuskipi og veiða grænlenska kvótann. Hann ávann sér nokkra athygli með þessari sögu og jafnframt vissa tortryggni. Menn vildu nú ekki vera að deila of mikilli þekkingu með hugsanlegum samkeppnisaðila í framtíðinni.

Hvar sem grænlensku sjómennirnir mínir komu voru ströng fyrirmæli af minni hálfu að hvergi yrði haft áfengi í herbergjum og þeim yrði ekki selt áfengi meðan þeir væru í minni umsjón. Þetta hélt að sjálfsögðu ekki og sögurnar og klögur streymdu inn. Hans og grænlenskur félagi hans komust í barinn á hótelherbergi hér í bæ, sem gleymst hafði að fjarlægja. Þetta endaði þannig að barinn var tæmdur og Hans dó áfengisdauða á gangi hótelsins.

Hann var sóttur af lögreglu og farið með hann í Hverfissteininn. Þá var komið að mér að fá hann leystan úr haldi vegna þess að hann átti að fara heim til Nuuk síðar þennan dag. Ég mætti í Hverfissteininn og það var ekkert mál að fá hann lausan. Lögreglan upplýsti að hann hefði í raun ekkert gert af sér annað en að verða öfurölvi og sofnað áfengisdauða.

Hans var hinsvegar ekki sjálfur glaður með frammistöðu sína þegar ég hitti hann niðurlútan í grjótinu. Hefur örugglega brugðið við að vakna þarna. Hann muldraði þráfaldlega kjökrandi á dönsku að nú væri illa fyrir sér komið og hann hefði betur farið að fyrirmælum móður sinnar og látið áfengið eiga sig.

Þegar við erum komnir út úr grjótinu og upp í bílinn minn var hann enn lítill, kjökrandi og niðurlútur. Ég keyrði þegjandi niður á Sæbraut og segi við hann þegar þangað er komð til að uppörva hann: Hans sérðu hvítu fjöllin þarna handa flóans eftir nokkra tíma verður þú aftur kominn heim til Grænlands til þinna hvítu fjalla. Hann breyttist á einu augabragði og varð eitt sólskinsbros í framan og allar hans áhyggjur voru roknar út í veður og vind. Hef ég reyndar aldrei séð mann skipta jafn skjót um skap áður.

Ferðin til Keflavíkurflugvallar gékk vel og þegar þangað var komið bað ég starfsmann fyrir hann þannig að enginn frekari óhöpp kæmu upp. Síðan hef ég ekki frétt af Hans hinum grænlenska. Það fylgdu nokkur símtöl næstu daga frá mönnum til að forvitnast um son grænlenska útgerðarmannsins.

Af hverju er ég að segja ykkur frá þessu? Það er nú einfalt, hefur alltaf fundist þetta skemmtileg saga.

Lífssýn Línu

Á fimmtudaginn eftir vinnu fór ég á fyrirlestur hjá Bengt Starrin sænskum prófessor í félagsráðgjöf í Norræna húsinu. Boðskapur fyrirlesara var m.a. að maður getur komið á framfæri alvarlegum skilaboðum, þótt glettni sé notuð til að koma þeim áleiðis. Þá kom einnig fram í máli hans að fyrir nokkrum áratugum voru 3,3 milljónir Svía, sem nefndu dans sitt aðaláhugamál. Nú telur þessi hópur um 1,1 milljón manna. Dansáhuga þeirra hafði ég reyndar kynnst áður t.d. í Liseberg í Gautaborg, en gerði mér ekki grein fyrir hvað þetta væri jafn almennur áhugi. Astrid var dansáhugamaður og dansaði mikið. Það hjálpaði henni á erfiðum stundum. Fram kom í máli fyrirlesara að eigi englarnir að finna þig skalt þú dansa. Maður hefur víst ekkert að gera í himaríki ef maður dansar ekki. Svona stund minnir mann á hvað það er mikilvægt að rífa sig reglulega upp úr dagsrútínunni og huga að einhverju allt öðru en dægurþrasi líðandi stundar

Ísland í augum gestanna.

Víðáttan. Við Sirrý fórum á laugardaginn í bíltúr austur að Geysi og Gullfossi með viðkomu á Þingvöllum og Laugarvatni með finnskan kollega hennar og maka. Það er alltaf svolítið frískandi að vera í för með útlendingum sem eru að upplifa Ísland í fyrsta skipti. Það sem vakti fyrst athygli Finnanna var að sjálfsögðu víðáttan og trjáaleysið. Heikki spurði mig hvort einhvertíma hafi orðið bílslys einhversstaðar á Íslandi vegna þess að bíll hafi keyrt á tré, en slík slys eru víst tíð í Finnlandi.


Ferðafélagarnir Terttu og Heikki. Eftir stutt stopp á Þingvöllum og stutt erindi um stofnun alþingis og kjarkaða víkinga var haldið áfram til Laugarvatns. Þar var áð og borðaðar flatkökur og hangikjöt og drukkið kaffi niður við vatnið. Veðrið var hreint ótrúlegt, heiðskýrt og blankalogn. En á Þingvöllum var frekar kallt. Heikki hafði mikinn áhuga á Laugarvatni vegna þess að hann var skólastjóri menntaskóla í Finnlandi. Nú stutt viðkoma við laugina þar sem lík Jóns Arasonar biskiups var laugað og að rómversk-katólskur biskup hefði átt syni vakti að sjálfsögðu athygli.

Hverasvæðið við Geysi. Við sáum Strokk gjósa tvisvar ásamt hópi túrista og gengum upp að gamla Geysi sem má muna fífil sinni fegurri. Frá Geysi héldum við að Gullfossi og stoppuðum örstutta stund. Þar var ískalt og vatnsúði sem mætti okkur en við Geysi var blankalogn. Gamli brandarinn um margbreytileika íslensks veðurfars vekur alltaf kátínu við svona aðstæður.

Altaristaflan. Við komum við í Skálholti og skoðuðum kirkjuna. Altaristaflan vekur jafnan mikla hrifiningu endar er hún afar fögur, svo og gamli predikunarstóllinn. Það var mikil framsýni að endurvekja Skálholt og reisa þar þessa glæsilegu kirkju á sínum tíma.

Sitt lítið af hverju og våra nordiska vänner.

Sirrý er komin til Svíþjóðar og verður þar í nokkra daga hjá nafna og fjölskyldu. Sunna er hjá okkur í pössun, Björn fór til Afríku með vinafólki. Hún er ágæt greyið, hefur þann ókost að gelta ógurlega ef einhver ókunnugur nálgast húsið eins og þið vitið mörg. Hún getur víst lítið gert að því úr þessu. Enda var hún uppalin í Afríku sem varðhundur og þeir gelta og vara við. Þetta eru svona helstu fréttir héðan. Af öðrum málum utan helsta umfjöllunarefnis Brekkutúnsannáls er það helst að frétta að hvalveiðarnar ganga vel og eru horfur á að búið verði að veiða alla hvalina fyrir helgi með sama gangi. Umræðan í danska sorpblaðinu sem miðar að því að fletta ofan af íslenskum viðskiptum virðist hvorki fugl né fiskur. Það er merkilegt hvað þetta norræna bræðraþel tekur stundum á sig furðulegar myndir. Margir okkar norrænu vina virðast tilbúnir ófrægja og gera lítið úr öllu því sem íslenskt er í tíma og ótíma. Reyndar er þetta ekkert danskt/íslenskt fyrirbæri. Svíar og Norðmenn hafa í tíma og ótíma verið með skítkast hvor í annan og það getur nú hreint út sagt verið varasamt að vera Svíi í Danmörku. Það hef ég reynt sjálfur hér á Jótlandi um árið. Þegar þeir héldu að við værum Svíar vegna þess að við vorum á bíl með sænskum númerum. Svo eru þessir frændur okkar tilbúnir að ráðast á okkur þegar því er að skipta út af minnsta tilefni. Hvort það eru nokkrir hvalir eða krónur sem við kunnum að hafa grætt. Verst þykir mér þegar þegar þeir tala niður til okkar. Sorpblaðið er að gera að því skóna að fyrst okkar mönnum hafi vegnað svona vel í viðskiptum hljóti þeir að vera glæpamenn og skattsvikarar. Ég hélt nú að Danir hefðu ekki efni á því að vera mikið að róta í sameiginlegri viðskiptasögu okkur sbr. sá sem býr í glerhúsi eigi ekki að kasta fyrsta steininum. Allra síst svona snepill sem lifir af því að selja myndir af berum stelpum og birta auglýsingar um vændi. Það var annars líka miður að Rannveig "frænka" væri að senda Færeyingum tóninn á fundi í Danmörku. Hún hefði betur látið það ógert. Þeir hljóta að ráða sjálfir fram úr sínum málum, jafnvel þótt það varði lesbíur og homma. Frænka fór allavega ekki í umboði míns atkvæðis til þess að vera hnútukastast við þá í útlöndum. Jæja hef þetta ekki lengra. Kveðja.