Fjórða iðnbyltingin er hafin

Fjórða iðnbyltingin er hafin. Hún felur í sér að miklar breytingar hafa átt sér stað og munu eiga sér stað í samfélaginu. Í fyrsta lagi munu atvinnuhættir breytast, hefðbundin störf við framleiðslu og þjónustu hverfa og ný störf munu krefjast aðlögunar og nýrrar þekkingar, sem erfitt verður að brúa fyrir marga. Í sjávarútvegi sjáum við nú gríðarlegar breytingar. Ný kynslóð fiskiskipa hefur margfalda afkastagetu miðað við eldri skipakost og mun færri þarf í áhöfn skipanna. Fjöldi þeirra sem starfa í sjávarútvegi hefur fækkað mikið á liðnum árum. Næsta kynslóð fiskvinnsluhúsa reiðir sig ennfrekar á nýja tækni, sem felst í sjálfvirkni og tölvutækni sem mun gjörbreyta vinnslu. Markaðir sjávarafurða breytast og krafa um ferskleika afurða eykst. Hefðbundin vinnsla eins og við höfum þekkt hana um áratugi jafnvel aldir gengur einnig í gegnum breytingaferli. Við verðum að átta okkur á að heimsvæðingin í viðskiptum er ekki trygging fyrir því að okkur muni farnast betur. Til þess að svo verði verðum, við að vera á tánum og nýta tækifærin og aðlaga okkur að þessu mikla breytingaferli fjórðu iðnbyltingarinnar. Spurning mín er hvort við séum tilbúin í þennan slag?

Framfarir í knattspyrnu

Kom í Kórinn í fyrsta skipti í dag, glæsilegt íþróttahús okkar Kópavogsbúa í eftri byggðum. Lið Álftnesinga var að keppa við HK úr Kópavogi, það er hverfisliðið mitt. Minn maður var í fyrrnefnda liðinu á móti hverfisliðinu. Álftnesingar unnu stórt 11 - 2. Ég ákvað til málamiðlunar að ég mundi ekki klappa þótt Álftnesingar skoruðu. Í huganum var ég að bera saman breytingar frá því við strákarnir fyrir rúmum 50 árum fórum niður að læk til þess að spila á malarvellinum okkar, sem hann Kolbeinn hafði ýtt fyrir okkur. Völlurinn hefur verið svona 20 x 30 metrar. Svona eru nú framfarirnar stórstigar hér í borg/bæ. Við eigum meira að segja tvö svona hús. Það sem var eftirtektarvert í þessum leik var að í liði Álftnesinga voru líka stelpur, sem gáfu strákunum ekkert eftir. Svo tók ég eftir því að þegar líða tók á seinni helming var HKingum fjölgað inn á vellinum til að jafna leikinn. Á hliðarlínunni voru foreldrar að hvetja og fylgjast með og liðunum fylgdu alvöru þjálfarar, sem stýrðu leiknum. Ég sat undirbúning fyrir leik og hlustaði á þjálfarana útskýra leiktæknina. Hvað bæri að varast og hvernig leikmenn ættu að haga sér. Rifjaðist þá upp fyrir mér að líklega höfum við gert öll mistökin í bókinni fyrir 50 árum. Það er ekki að undra að við séum komin í heimsmeistarakeppnina í fótbolta og það þrátt fyrir höfðatölu

Umgengi í nærumhverfi

Við vorum að ræða það í sundinu áðan að í Póllandi fari fólkið í kirkju eftir vinnu og Bretlandi á pöbbinn, áður en það fer til síns heima. Við vorum sammála um að viðkoma í heita pottinum væri samsvarandi afþreying í önn dagsins hér á landi. Yfirleitt er þetta þó sami hópurinn, sem kemur í heita pottinn, þannig að þetta er ekki jafn almennt og pöbbinn hjá Bretum. Þetta rifjaði upp árin í Engihjalla 25. Við vorum þrjátíu og sex fjölskyldur í húsinu, sem allar komu heim síðdegis eftir vinnu og skóla. Síðan hófst matargerð í öllum litlu þrjátíu og sex íbúðunum. Engum datt í hug að taka í notkun sameiginlegt eldhús fyrir íbúðirnar og skipta með sér eldhúsverkunum og auka umgengi nágrannanna, þótt einhverjir hefðu orð á því. Þessar pælingar okkar leiddu að þeirri ályktun okkar pottverja að mannskepnan er í raun hjarðdýr. Það er okkur eðlislegt að umgangast með óformlegum hætti í nærumhverfi og sækja beint eða óbeint í félagslegt umgengi hvert við annað. Við vorum sammála um að ef fólk mundi vinna að því að efla þetta umgengi í nærumhverfinu mundum við geta mildað og bætt íslenskt samfélag. Niðurstaða okkar var eins og áður segir að pottasamfélagið væri vísir að slíku, en þó ekki jafn öflugt og heimsóknin í kirkjuna í Póllandi eða á pöbbinn á Bretlandi, sem ku vera á við margar heimsóknir til sálfræðings. Allavega yrði samfélagið líflegra.

Grænurnar fyrir vestan

Veröldin víð, nyrst í íshafi köldu. Ég kom til að leita rótanna, beið en þið voruð farin. Spor ykkar afmáð, ekkert minnti á ykkar gömlu daga eða fór ég ekki á réttan stað? Kannski hittumst við að á nýjum stað að vori og grænurnar verða grænni og fegurri en nokkru sinni fyrr.

Kosningar í Katalóníu

Um þetta leyti í fyrra vorum við í Tarragona í Katalóníu. Ég var búinn að lesa sögu Francos og þóttist nokkuð góður að hafa lesið söguna. Var hálf hissa hvað þeir Katalóníumenn sem ég ræddi við um bókina voru fáskiptir um hana. Það eru afkomendur fylgismanna Francos sem standa fyrir þessum aðgerðum í dag. Við heyrðum í vinum frá Tarragona, sem létu okkur vita um sig og segja okkur frá gangi mála. Það færir mann nær atburðum að eiga þarna vini og samstarfsfólk, sem er í miðri hringiðunni. Fyrir utan helstu borgir voru skip með lögreglumönnum, sem biðu þess að koma í land og stöðva kosningarnar. Vinir okkar sögðu allt í lagi með sig og þótt Katalónar væru reiðir eftir þessa atburði væri allt í lagi fyrir okkur að koma fljótt í heimsókn að nýju. Það má hinsvegar búast við mótmælum t.d. í formi þess að fólk leggi niður vinnu

Norðurlandið heillar

Við vorum á Norðurlandi í síðustu viku. Okkur gafst kostur á að dvelja í nýjum glæsilegum bústað, sem BHM leigir í Hlíðarfjalli. Þetta er mjög vel búið hús hátt upp í hlíðinni með útsýni fram í fjarðarmynni og yfir Akureyri. Það kom okkur þægilega á óvart hvað Verslunarmannahelgin var róleg m.t.t. umferðar og ferðamanna. Við fórum einn Mývatnshring í góðu veðri. Keyptum Mývatnssilung á Skútustöðum, engu líkur. Keyrðum til Siglufjarðar og borðuðum í veitingarhúsinu Rauðku. Hittum þar ferðamálafrömuðinn Róbert Guðfinnsson, sem var að líta eftir. Þar sem áður var ekkert annað en niðurníddar minjar um forna frægð síldarbæjarins hefur risið nýtt glæsilegt hótel og veitingarekstur, lifandi og aðlaðandi umhverfi í hjarta bæjarins. Þessi starfsemi styður vel við þær byggingar og minjar um síldarárin sem eru í raun hluti af þessum nýja miðbæjarkjarna.

Innlend verslun og Costco

Þegar Jóhannes Jónsson heitinn, kenndur við Bónus hóf rekstur Iceland fór ég í röð ásamt miklum fjölda til þess að sýna stuðning við viðleitni hans að stofna nýja lágvöruverslun. 
Ég hafði fylgst með honum þegar hann hóf rekstur Bónus og dáðist að þeim markmiðum, sem hann setti sér í rekstrinum. Um sjötíu prósent af vörunum, sem hann seldi voru íslenskar og hann bauð vörur á mun hagstæðara verði en aðrir. 
Neytendur treystu því að hann væri ekki aðeins að hugsa um eigin hag, heldur líka um neytendur. Sama má segja um Pálma í Hagkaupum á sínum tíma. Báðir þessir menn voru virtir vel af almenningi.
Um nokkurn tíma hafa nýir stjórnendur sérstaklega matvöruverslana ekki náð að viðhalda þessu trausti neytenda. Þeir hafa haft yfirbragð „andlitslausra“ atvinnustjórnenda, sem hafa haft það að leiðarljósi að þjóna fyrst og síðast fjármagninu í starfseminni.
Opnun Costco varð til þess að afhjúpa þessa grímulausu „græðgi,“ sem hefur einkennt oftar en ekki verslunina.
Innlend verslun var tekin í bólinu með opnun Costco. Hún átti ekki svör, virtist augljóslega brugðið og fólkið flyktist til að versla í Costco. Það var þá hægt að bjóða hagstætt verð á Íslandi í línu við verð í nálægum löndum.
Það tekur því nú ekki einu sinni að tala um olíuverslunina, það er svo augljóst hvernig þar er haldið á málum gagnvart neytendum.
Maðurinn í Costcoröðinni orðaði þetta ágætlega þegar haft var að orði mikill áhugi á þessari nýju verslun: Hagar græddu 4 milljarða króna á síðasta ári. Fólk er að bregðast við því og leita hagkvæmari innkaupa. Þetta eru hátíðardagar.
Ég vil innlendri verslun vel, en hún á augljóslega eftir að ganga í gegnum mikið breytingaskeið á næstu misserum. Hún stendur frammi fyrir nýrri samkeppni með tilkomu fyrirtækja eins og Costco og IKEA.
Tilkoma Costco er augljóslega svar erlendra samkeppnisaðila við þeirri stöðu sem hér hefur ríkt á innlendum markaði á líðnum árum.
Þessi tvö fyrirtæki verða auðvitað að gæta að framgöngu sinni. Það hjálpar þeim að vísu að þau hafa að leiðarljósi neytendavæna stefnu. Bauhaus aftur á móti hefur ekki náð þeirri stöðu á byggingavörumarkaðnum, sem vonir stóðu til. Misvísandi skilaboð þeirra varðandi verð og tilboð gerðu það að verkum að þeir virtust missa tiltrú, allavega misstu þeir mína tiltrú.