Í fyrsta sinn austur

Það var í júlí árið 1958 sem við fórum austur á Eyrarbakka með Jóni Höskuldssyni leigubílstjóra að hitta frændfólkið í Gunnarshúsi. Þetta rifjaðist upp í dag þegar ég var staddur austur í Hveragerði og stoppaði við kaffiskálann, sem ég man ekki lengur hvað er nefndur. Þá var leiðin svo löng og ströng á Bakkann að það þótti eðlilegt að stoppa og fá sér kaffisopa í Hveragerði. Ég man eftir því stoppi þegar ég kom inn í stóra veitingasalinn og fékk appelsín. Næst man ég eftir mér þegar við keyrðum fram hjá Hælinu eins og Litla Hraun var kallað. Það var einhver út í glugga og vínkaði okkur er við keyrðum framhjá. Það fór hrollur um mig þegar ég keyrði þarna sem barn og gerir það enn hálfri öld síðar. Af heimsókn minni í Gunnarshús man ég eftir gömlu blindu konunni sem sat og réri sér á bekk í eldhúsinu. Hún mun hafa heitið Helga og verið skjólstæðingur langömmu minnar sem tók hana upp á sína arma. Einnig man ég eftir flatkökunum sem Ásta afasystir mín bakaði á kolaeldavélina. Þær voru ekkert sérstakar nýjar en er þær höfðu jafnað sig voru þær mikið lostæti. Ég man eftir að hafa skoðað forlátann vörubíl ala Ford T módel, sem Gunnar afabróðir minn átti, held hann hafi ekki einu sinni verið gangfær.Þetta er í fyrsta skipti sem ég man eftir að hafa farið í bílferð út fyrir bæinn. Ég hafði þetta sama sumar mánuðinn áður farið í 80 ára afmæli langafa míns vestur á Ísafjörð í flugvél.

Grasrótarstarf

Eins og síðasta föstudag endaði ég vinnuvikuna á því að taka þátt í grasrótarstarfi á vegum endurreisnarnefndar Sjálfstæðisflokksins. Var svo mættur aftur fyrir hádegi í morgun áður en ég fór austur í Hveragerði að sækja Sirrý, en hún er þar í endurhæfingu. Þannig að segja má að við séum bæði í uppbyggingarstarfi þessar vikurnar. Hún að styrkja sig eftir slæmt fótbrot og ég að velta fyrir mér endurreisn hagkerfisins í góðum hópi fólks. Grasrótarstarf er afskaplega gefandi starf. Þetta er tilfallandi vekefni þar sem þú leggur þín lóð á vogarskálarnar og aðir gera slíkt hið sama og staðan í fortíðinni, núinu og framtíðinni krufin. Ég var reyndar búinn að ákveða fyrir margt löngu að þátttaka mín í pólitísku starfi væri svona meginatriðum lokið. Það átti ekki að verða - í bili allavega og þetta er orðið töluvert starf sem hefur farið í umfjöllun um ESB, sjávarútveginn og efanahagsmál almennt. Á þessa fundi hafa mætt fjölmargir kunningjar úr ólíkum áttum sem eru líka tilbúnir að leggja sitt að mörkum til þess að sinna uppbyggilegum verkefnum. Þannig að þetta hefur verið ágætis tilbreyting undanfarnar vikur og mánuði. Í dag fékk ég símhringingu frá félaga mínum í London sem var þar á fundi og hafði hann miklar áhyggjur af efnahagsástandinu í Bretlandi. Enn eru nýjar fréttir af slæmri útreið banka þar í landi og aðstæður fara ört versnandi í evrulandi. Við megum hinsvegar ekki gleyma því að við erum "aðeins" enn í efnahagslægð/samdrætti (recession) en ekki kreppu (depression) sem er enn dýpra og alvarlegra ástand. Ég hef trú á því að við munum vinna okkur upp úr lægðinni markvisst og örugglega, þótt enginn viti það nákvæmlega hvað það taki langan tíma. "We shall never surender" eða uppgjöf er ekki valkostur eins og Churchill gamli sagði hérna um árið. Kveðja.

Ströng yfirheyrsla

Hardtalk Hlustaði tvisvar á Geir Haarde í kvöld fyrst í endurtekningu á BBC NEWS og svo í RUV nú í kvöld. Enn er mörgu ósvarað varðandi ófarir okkar og enn vantar svör til þess að hægt sé að byggja traust að nýju. Auðvitað var það grafalvarleg staða þegar skuldastaða bankanna var orðin tíföld landsfarmleiðsla. Auðvitað gat viðverðandi viðskiptahalli ekki talist "góður" í yfirgengilegri neyslu og kaupæði og var ávísun á gríðarlega gengisfellingu þegar straumkastið breyttist. BBC spyrjandinn velti því að vísu ekki fyrir sér hvernig stóð á því að bankarnir gátu fengið svona mikið af lánum erlendis. Var það ekki vegna þess að þar var talið að við værum áhugaverðir, frumlegir og duglegir vinnuþjarkar sem rétt væri að veðja á? Það held ég verði nú að hafa í uppgjörinu við þessa aðila. Hafði það á tilfinningunni að BBC spyrjandinn væri að gera lítið úr því að við vorum með drauma um að byggja hér upp fjármálastarfsemi sem ætti glæsta framtíð fyrir sér. Ýmsar smáþjóðir starfa á þessu sviði og hafa af því drjúgar tekjur. Slík starfsemi er að vísu byggð upp á lögum tíma, jafnvel á öldum. Við ætluðum að taka þetta með stæl eins og svo oft áður, en þetta sprakk í andlitið á okkur. Við verðum því að vinna fram úr þessu markvisst og fumlaust og endurheimta traust okkar í milli og við umheiminn. Dægurumræðan í þjóðfélaginu er ekkert sérstaklega uppbyggileg þegar maður er að velta þessu þætti fyrir sér. Auðvitað tapaði maður einhverjum peningum við þetta eins og margir aðir. Þv miður er það reynsla margra sparifjáreiganda í gegnum tíðina á Íslandi að sparifé hefur tilhneigingu til þess að gufa uppa á Íslandi. Svo erum við ekki heldur vön því að stjórnmálamenn eða bankamenn biðjist afsökunar. Hvað var að manninum heldur hann að við séum Bretar?

Fyrir austan fjall

Var fyrir austan fjall og fór um eitt uppáhaldssvæðið mitt, Eyrarbakka og Stokkseyri. Á Bakkanum var fáni við hálfa stöng víða í þorpinu vegna jarðarfarar. Samfélagið var í vetrarbúningi og okkur fannst að mörg hús þyrftu málingu. Keyrðum fram hjá gamla ættarhúsinu, Gunnarshúsi. Það virðist nú vera tómt eftir að veitingastaðurinn flutti í annað hús. Á Stokkseyri var einhver svo vinsamlegur að hafa skafið snjóinn af hundaþúfunni hans Páls Ísólfssonar sem sjá má nálægt Ísólfsskála. Við stoppuðum bílinn til þess að hlusta á öldurótið við Stokkseyri. Það brýtur á hrauninu sem liggur út í sjóinn á þessu svæði - gamalt Þjórsárhraun ef ég man rétt. Síðan fórum við Holtaveg nr.413 og komum upp á þjóðveginn fyrir austan Selfoss. Keyrðum fram á nokkur hestastóð á veginum sem voru í vetrarbúningi. Drukkum jurtaseið á Náttúrulækningaheimilinu í Hveragerði með hunangi og kruðurí. Þetta "heimili" er rekið af myndarskap og þangað leitar fjöldi fólks þjónustu. Gott að koma inn á hlýtt heimilið eftir útiveruna. Það var bjart yfir austurfjöllunum séð úr Flóanum en blikur á lofti í suðri. Líklega styttist í það að veður fari hlýnandi og þessum miklu frostdögum með allt að 12 °c frosti sé lokið í bili. Engar sáum við austantórurnar að þessu sinni en það munu vera rauðleit ský yfir austurfjöllum séð úr Flóanum.

Endurreisn atvinnulífs

Ég endaði vinnudaginn á að fara á Nordica á fund hjá nýrri endurreisnarnefnd Sjálfstæðisflokksins. Þarna var margt manna og kvenna kominn til þess að ræða um endurreisn í íslensku samfélagi. Það var athyglisvert að hlusta á fólkið tjá sig stutt og hnitmiðað. Fólki var tíðrætt um helstu grunngildi í viðskiptum s..s gott siðferði, ábyrgð samfara frelsi, hagsýni, mikilvægi nýsköpunar og staðinn yrði vörður um atvinnulífið. Vonandi að þessi nefnd skili góðu starfi. Það var auðfundið að það fólk sem komið var á þennan fund var áhugasamt um að leggja gott til þjóðmálaumræðunnar og hjálpa til við þá miklu atvinnuuppbyggingu sem er nauðsynleg til þess að skapa a.m.k. 20 þúsund ný störf í náinni framtíð.

Vaxandi atvinnuleysi.

Ég er þeirrar skoðunar að það sé gríðarlega mikilvægt fyrir hvert okkar að hafa atvinnu - eiga möguleika á að framfleyta okkur og fjölskyldu. Í atvinnunni speglast stór hluti af sjálfsmyndinni og atvinna er sá hvati sem heldur okkur í daglegri rútínu. Þetta eru svona grunnatriði sem koma fyrst upp í hugann. Ég hef einnig verið þeirrar skoðunar að þau stjórnvöld sem ekki vinna markvisst að því að skapa fulla atvinnu eigi ekki margra lífdaga auðið. Nálegðin í íslensku samfélagi, almennt viðhorf til atvinnunnar sé einmitt eins og hér hefur verið lýst. Viðunandi atvinnustig er mikilvægasta verkefni sem stjórnvöld standa frammi fyrir hverju sinni. Full atvinna næst ekki nema fyrirtæki fái þrifist og til þess þarf efnahagslega umgjörð til þess að orða það almennt að vera til staðar. Vextir af lánsfé verða að vera sanngjarnir, verðlag stöðugt og verðbólga lítil. Fjárlög og peningastefnan þurfa að vinna saman að því að skapa efnahagslegan stöðugleika. Við megum hvergi eyða meira en við öflum. Það þarf góðan skammt af bjartsýni, samstöðu og trausti í samfélaginu. Það verður að efla eftirspurn á samdráttartímum og hafa nægt framboð af verkefnum fyrir vinnufúsar hendur. Þannig komust við fram úr þessum vandræðum. Nóg í bili. Kveðja

Ný stjórn

Var að horfa á kynningu á nýrri ríkisstjórn, stjórn Jóhönnu Sigurðardóttur og svo verða kosningar í apríl. Það er mikilvægt að stjórnarkreppunni hafi verið eytt og landsmálin verði tekin föstum tökum. Það vekur óblandna ánægju mína að hvalveiðar skuli hafnar að nýju og hægt verði að bjóða upp á hvalkjöt. Kveðja.