Enn um efnahagslægðina

JP Morgan Ég var að lesa viðtal í Huvudstadsbladet, hinu virta finnska fréttablaði við greiningaraðila hjá J.P Morgan um efnahagslægðina sem nú skekur heimsbyggðina. Niðurstaða hans er að mannkynssagan geymi ekki lausir á síðari tíma kreppum. Hver efnahagslægð eigi sér sínar eigin forsendur. Hann skrifar ekki undir það að bandarískum húsbréfum sé einvörðungu um að kenna hvernig fór. Önnur skýring sé sú að almenningur um allan heim hafi farið óvarlega. Fólk hafi verið orðið svo vant því að hafa stöðuga vinnu og góðan aðgang að lánsfé til þess að kaupa það sem hugurinn girntist, sem virtist í góðu lagi um tíma. Fólk og fyrirtæki hafi þó ekki hugað að sér og orðið of skuldsett. Nú séu aftur á móti allir farnir að spara í heiminum, þegar fólk ætti í raun réttu að vera eyða peningum til þess að halda hjólum efnahagslífsins gangandi. Hjarðeðli fólks væri einnig orðið alþjóðlegt. Ríkisvaldið yrði nú að beita sér fyrir aðstoð við fjármálakerfið og hefja framkvæmdir til þess að koma hjólunum í gang að nýju. Þetta yrði til þess að pólitísk áhrif í samfélaginu mundu aukast til muna og efnahagslífið ennfrekar stjórnast af pólitískum sjónarmiðum - það væri ókosturinn. Aðspurður taldi hann að botni kreppunnar yrði náð næsta sumar en það yrði ekki staðfest fyrr en um þarnæstu áramót. Verkefnið hér á landi er að leysa bankakreppuna farsællega og ná niðurstöðu við lánadrottna, aðstoða fólk og fyrirtæki sem verða fyrir skakkaföllum og hefja viðreisn efnahagslífsins og hafa gaman af svo metnaðarfullu verkefni.

Skálmað með skálmurum

Skálmarar Í kvöld lét ég loks verða að því að taka þátt í svokölluðum Skálmhópi, sem skálmar stóran hring í Elliðárdal á miðvikudögum og jafnvel laugardögum líka. Sögnin að skálma mun þýða á skaftfellsku kraftganga. Svo er Skálm einnig nafn á skaftfellskri á. Við vorum fimm að þessu sinni og gengum hratt í 80 mínútur eða þar um bil. Ég hafði áhyggjur af því í byrjun að ég mundi ekki ná að halda í hópinn því göngufélagarnir voru allir léttfetar, sem ekki blésu úr nös. Ég þurfti ekki að hafa áhyggjur af því vegna þess að öll enduðum við skálmið samtímis. Það er fátt betra en góður göngutúr til þess að hreinsa hugann og líkamann við stress. Óhætt að mæla með skálmi að ég tali nú ekki um í annarri eins náttúruperlu og Elliðárdalnum. Kveðja.

Aðventuhátíð hjá Söngfélagi Skaftfellinga

Var á söngæfingu í kvöld. Næstsíðsta söngæfing fyrir aðventuhátiðina þann 7. desember hjá Söngfélagi Skaftfellinga og hefst hún kl.15.00 á Laugavegi 178. Hvet alla Skaftfellinga, Mýrdælinga og Skaftártungumenn mér tengda að mæta í kaffi og kökur. Aðgangseyrir er 1000 kr. og ókeypis fyrir börn innan 15 ára aldurs. Enginn verður svikinn af fjölbreytilegu lagavali kórsins að þessu sinni. Kveðja.

Sveitin milli sanda

Í vikunni fór ég á myndakvöld hjá Skaftfellingafélaginu í Reykjavík og horfði á sjónvarpsmyndir sem teknar voru árið 1967 í Öræfasveit. Magnús Bjarnfreðsson var þulur í myndunum og tók viðtal við ýmsa fyrirmenn sveitarinnar. Ég man þegar þær voru upphaflega sýndar í sjónvarpinu. Sérstaklega man ég eftir beltadrekanum honum Dreka og svaðilför ferðafélaga úr Ferðafélagi Kópavogs yfir óbrúðar jökulár. Myndirnar eru svarthvítar þannig þær ná ekki að lýsa stórfenglegri náttúru svæðisins. Rödd Magnúsar gefur frásögninni mikilfenglegan blæ sem fangar athygli áhorfandans. Viðtöl hans við menn um málefni sveitarinnar og áhrif þess á sveitinna að einangrun verði afnumin með bættum vegasamgöngum eru eftirminnileg. Meira að segja slíkar breytingar töldu menn geta haft neikvæð áhrif og þá aðallega varðandi umgengni. Eftirminnilegast er viðtal hans við Hannes Jónsson póst á Núpstað um svaðilför hans uppi á Skeiðarárjökli í miðju jökulhlaupi.

Ég var þar....

Í gærmorgun var ég mættur ásamt mörg hundruð manns á ráðstefnu Viðskiptaráðs Íslands sem haldin var til að fjalla um nýja peningamálaskýrslu Seðlabanka Íslands. Ræðumaður dagsins var formaður bankastjórnar SI og hélt hann mikla ræðu til varnar Seðlabanka Íslands og ábyrgðarþátt hans í falli 85% af fjármálakerfinu. Ræðuna má nálgast hér á heimasíðu Seðlabankans. Bankarnir voru einkavæddir fyrir sex árum. Þeir hófu að efla starfsemi sína og tóku til þess gríðarleg lán erlendis til að endurlána erlendis og hér innanlands. Ýmsir höfðu uppi varnaðarorð um að of geyst væri farið. Á þessi varnaðarorð var ekki hlustað eða þá að leikurinn var of langt genginn til þess að hægt væri að snúa við. Viðkvæðið var að bankarnir hefðu trausta stöðu. Svo kom fjárhagskreppan og feykti burtu mörgum bankastofnunum víða um lönd. Í byrjun október féll saman 85% af fjármálakerfi landsins eins og spilaborg. Nánar tiltekið allir þrír helstu viðskiptabankar landsins. Eftir stendur að margir "gíruðu" sig upp og tóku háar lánsfjárhæðir í erlendum myntum og voru með í leiknum. Skuldir fyrirtækja og heimila uxu óheyrilega. Um þetta mátti lesa í opinberum hagskýrslum. Víða er fólk og fyrirtæki í gríðarlegum vandræðum vegna skulda sem ekki ræðst við. Svo eru þeir sem vildu fara varlega og lögðu fé inn á sparnaðarreikninga í stað þess að eyða þeim. Nú eða fólk sem lagði aukalega inn á lífeyrisreikninga. Fólks sem vildi sýna ráðdeild, þrátt fyrir öll gylliboðin. Framundan eru erfiðir tímar sem varið verður í það að greiða skuldir og byggja upp að nýju. Eðlilega eru miklar tilfinningar tendar þessari stöðu. Fólk spyr hverju sé um að kenna, hverjir beri ábyrgð? Enn aðrir segja ekki benda á mig og svona henda menn boltanum á milli sín. Mistókst einkavæðing bankanna, mistókst eftirlit með inn- og útlánum bankakerfisins? Því verður ekki neitað hvernig sem á það er litið. Ábyrgð þeirra sem báru ábyrgð á rekstri bankakerfisins er mikil. Ábyrgð þeirra sem áttu að fylgjast með starfseminni er líka mikil. Ábyrgð stjórnvalda sem eiga að sjá til þess að meðalhófs sé gætt í öllu er varðar almannahagsmuni er mikil. Ábyrgð þeirra sem "gíruðu" sig upp í miklum lántökum og fóru óvarlega er mikil.Hluti af því að gera upp þessi mál er að fólk axli ábyrgð. Þeir sem áttu að gæta almannahagsmuna verða líka að axla ábyrgð. Þannig eru leikreglurnar í siðuðu réttarsamfélagi.

Blákaldur veruleikinn

Sumir geta talað sig í gegnum svona ástand eins og nú er uppi. Fengið útrás fyrir reiði sína og hugsanir. Komið því á framfæri við þjóðina hvað þeir séu klárir og réttlætið sé þeirra. Svo eru það við hin sem viljum helst hlusta og vega og meta stöðuna. Auðvitað erum við öll sár og reið yfir því hvernig komið er. En hvernig vinnum við okkur út úr stöðunni? Við getum ekki endalaust verið reið. Sagði ekki geðlæknirinn að reiðin væri verst fyrir þann sem er reiður. Það leysir heldur enginn úr okkar vanda nema við sjálf. Það kemur enginn stóribróðir og tekur í hönd okkar. En við þurfum mikinn velvilja og skilning til að takast á við vandamálin ekki síst hérna heima og líka erlendis. Þess vegna er eins gott að okkur renni reiðin. G20 hittust í Washington um helgina. Það hefur ekki verið eytt mikum tíma í að fjalla um okkar mál á þeirri samkomu. Það er að taka við ný stjórn í USA þar gerist ekkert fyrr en nýir valdhafar taka við. Eitthvað var þó talað um það að auka þyrfti hjálp þeirra verst stöddu í þróunarlöndunum, þessum sem hafa um og yfir dollara til ráðstöfnunar á dag. Það er eins gott því við erum að skera þar niður.

Ferðatöf

Það er sérstakt að vera mættur á Kastrup og standa frammi fyrir því að vera með flugmiða og ákveðinn tíma og dagsetningu á flugi sem er ekki á skjánum og enginn kannast við að sé á þessum tíma. Þessu lenti ég í þegar ég ætlaði heim til Íslands á miðvikudaginn. Flugið var fellt niður og mér sást yfir e-mail frá flugfélaginu. Ferðin frá Kristianstad fór ekki allveg sem skyldi heldur. Ég varð að fara út í Svågertorp og taka rútu á Kastrup. Skýringin var að lestarteinarnir væru ekki í lagi á Eyrarsundsbrúnni. Það var ekki um annað að gera en að snúa við til Kristianstad að nýju eftir þessa fíluferð. Þá var lestin farin að ganga yfir brúnna að nýju, nema hvað rétt áður en komið er að Svågertorp stoppar lestin og lestarstjórinn upplýsir að vegna þess að það sé einhver hlutur á sporinu komist lestin ekki áfram. Eftir nokkra bið heldur lestin áfram, en upplýst er að hún fari ekki nema til Malmö Centralstation. Hluturinn sem lestarstjórinn talaði um reyndist vera manneskja sem var á brautinni. Ég skipti um lest og tek ákvörðun um að hopppa upp í lest til Hässleholm í stað þess að bíða í óvissu um hvort Kristianstad lestin færi klukkutíma síðar. Á leiðinni var í þrígang verið að hvetja þá sem ætluðu til Kristianstad að hoppa af og bíða eftir Kristianstad lestinni. Ég tók ekki þann séns en bað Hjört að sækja mig í Hässleholm, en það er um 20 mínúta akstur að heiman frá honum. Í sænsku fréttunum var sagt frá því í kvöld að áætlanir lestakerfisins yrði tekið til endurskoðunar. Ef þetta er oft svona hjá þeim blessuðum skil ég það mæta vel.